اگر عقدنامه گم شود چه باید کرد

گم شدن عقدنامه یا سند ازدواج، یکی از دغدغه های مهمی است که می تواند نگرانی های حقوقی و اداری متعددی را برای زوجین به وجود آورد. در چنین شرایطی، با اطلاع از اقدامات قانونی و مراحل مشخص، می توان به سرعت برای دریافت رونوشت و جلوگیری از هرگونه سوءاستفاده احتمالی اقدام کرد.

سند ازدواج، که در اصطلاح حقوقی به آن قباله نکاحیه نیز گفته می شود، سندی رسمی و حیاتی است که اثبات کننده رابطه زوجیت بین زن و شوهر است. این سند، شالوده بسیاری از حقوق و تکالیف متقابل زوجین و مبنای طرح دعاوی خانوادگی نظیر طلاق، مطالبه مهریه، نفقه، حضانت و تعیین تکلیف جهیزیه محسوب می شود. علاوه بر این، در امور اداری و مالی مانند دریافت وام، بیمه، ثبت احوال فرزندان، امور مربوط به مهاجرت و حتی برخی معاملات، وجود سند ازدواج ضروری است. بنابراین، مفقود شدن این سند می تواند روند زندگی عادی زوجین را با چالش های جدی مواجه سازد. هدف از این مقاله، ارائه راهنمایی جامع و تخصصی برای افرادی است که با گم شدن سند ازدواج خود روبرو شده اند تا با آگاهی از مسیر قانونی، بتوانند در کوتاه ترین زمان ممکن، نسبت به حل این مشکل اقدام نمایند.

سند ازدواج چیست و چرا گم شدن آن اهمیت دارد؟

سند ازدواج، به عنوان یک سند رسمی، اعتبار حقوقی ویژه ای دارد و منشأ بسیاری از حقوق و تعهدات قانونی میان زوجین است. این سند، صرفاً یک دفترچه یادبود نیست، بلکه ابزاری قانونی برای اثبات یکی از مهم ترین وقایع حقوقی در زندگی افراد به شمار می رود.

تعریف و کارکردهای قانونی سند ازدواج

سند ازدواج یا قباله نکاحیه، سندی است که به موجب آن، واقعه عقد نکاح دائم یا موقت بین زن و مرد در دفاتر رسمی ازدواج و طلاق به ثبت می رسد. این سند، حاوی اطلاعات هویتی زوجین، تاریخ و محل عقد، میزان مهریه، شروط ضمن عقد (نظیر حق طلاق، حق سفر، حق اشتغال و…) و مشخصات شهود است. کارکرد اصلی سند ازدواج، اثبات رابطه زوجیت در مراجع قضایی و اداری است. بدون وجود این سند، اثبات قانونی ازدواج و متعاقباً پیگیری حقوق ناشی از آن، با دشواری های زیادی همراه خواهد بود. در دعاوی خانوادگی، سند ازدواج اولین مدرکی است که خواهان (زن یا مرد) باید برای طرح دادخواست هایی نظیر طلاق، مطالبه مهریه، درخواست نفقه، حضانت فرزندان، الزام به تمکین یا درخواست اجرت المثل ایام زوجیت، به دادگاه ارائه دهد. همچنین در امور اداری، برای دریافت شناسنامه فرزند، ثبت نام در برخی سازمان ها، اخذ وام، استفاده از خدمات بیمه ای و حتی در برخی موارد برای خروج از کشور و امور مهاجرتی، ارائه سند ازدواج الزامی است. این کارکردها نشان می دهند که سند ازدواج، فراتر از یک مدرک ساده، پایه و اساس بسیاری از تعاملات حقوقی و اجتماعی زوجین است.

مزایای ثبت رسمی ازدواج و الزامات قانونی آن

ثبت رسمی ازدواج دائم، یک تکلیف قانونی برای مرد است که در مواد ۱۰۴۱ و ۱۰۷۵ قانون مدنی و همچنین قانون حمایت خانواده به آن اشاره شده است. این الزام قانونی، تنها به دلیل ثبت یک واقعه نیست، بلکه هدف اصلی آن، حمایت از حقوق زن و فرزندان و جلوگیری از تضییع حقوق آن هاست. ثبت رسمی ازدواج، به زن این امکان را می دهد که در صورت لزوم، بدون نیاز به اثبات مجدد رابطه زوجیت، به راحتی حقوق مالی و غیرمالی خود را (از جمله مهریه، نفقه، حضانت و ارث) پیگیری کند. همچنین، برای فرزندان نیز سند ازدواج والدین، زمینه دریافت شناسنامه و بهره مندی از حقوق شهروندی را فراهم می آورد. قانون گذار برای عدم ثبت ازدواج دائم توسط مرد، ضمانت اجرای کیفری نیز پیش بینی کرده است. بر اساس ماده ۴۹ قانون حمایت خانواده، هر کس با وجود علقه زوجیت، مبادرت به ازدواج دائم نماید بدون اینکه آن را در دفتر رسمی ازدواج ثبت کند، به جزای نقدی درجه پنج (از هجده میلیون تا سی و شش میلیون تومان) یا حبس درجه هفت (از نود و یک روز تا شش ماه) محکوم خواهد شد. این مجازات نشان دهنده اهمیت بالایی است که قانون برای ثبت رسمی ازدواج قائل شده است.

سند ازدواج معمولاً باید دست چه کسی باشد؟

با توجه به اینکه سند ازدواج، تنها در یک نسخه اصلی صادر می شود، این سوال مطرح می شود که نگهداری آن بر عهده چه کسی است. از نظر قانونی، هر دو زوج دارای حق دسترسی به این سند هستند و می توانند از آن استفاده کنند. با این حال، در عرف جامعه ایرانی، معمولاً سند ازدواج نزد خانواده زن یا خود زن نگهداری می شود. این رسم دلایل متعددی دارد: اولاً، سند ازدواج برای زن به جهت مطالبه مهریه و نفقه در آینده اهمیت بیشتری پیدا می کند. ثانیاً، در مواردی که مرد خانواده را ترک می کند یا رابطه زوجیت دچار مشکل می شود، وجود سند ازدواج نزد زن، روند پیگیری حقوقی وی و فرزندان (مانند دریافت شناسنامه برای فرزندان) را تسهیل می کند. ثالثاً، گاهی اوقات بزرگترهای خانواده سند ازدواج را نزد خود نگهداری می کنند تا از تصمیمات عجولانه زوجین، به ویژه در خصوص درخواست طلاق، جلوگیری به عمل آید و فرصتی برای صلح و سازش فراهم شود. اما باید توجه داشت که مرد نیز به اندازه زن، حق برخورداری از اطلاعات مندرج در سند ازدواج را دارد و می تواند در صورت لزوم، با مراجعه به دفترخانه ثبت کننده، نسبت به دریافت رونوشت سند اقدام نماید. این رونوشت، از نظر قانونی دارای اعتبار سند اصلی است و می تواند برای انجام امور اداری و قضایی مورد استفاده قرار گیرد.

اولین اقدامات ضروری پس از گم شدن یا مفقود شدن عقدنامه

پس از اطلاع از مفقود شدن سند ازدواج، سرعت عمل و انجام اقدامات صحیح قانونی، از اهمیت ویژه ای برخوردار است. این اقدامات نه تنها به شما در دریافت رونوشت سند کمک می کند، بلکه از هرگونه سوءاستفاده احتمالی نیز جلوگیری می نماید.

گام ۱: جستجو در سامانه پست یافته

در صورتی که سند ازدواج شما گم شده باشد، احتمال دارد که توسط شخص دیگری پیدا شده و به صندوق پست انداخته شده باشد. در چنین شرایطی، سامانه پست یافته با نشانی Postyafth.ir اولین مرجعی است که باید به آن مراجعه کنید. این سامانه، یک بستر آنلاین برای جستجو و اعلام مفقودی مدارک یافت شده توسط اداره پست است. برای جستجو در این سامانه، کافی است با وارد کردن مشخصات هویتی خود (نام و نام خانوادگی، نام پدر، شماره ملی و تاریخ تولد) اقدام نمایید. این سامانه به صورت شبانه روزی و در تمام طول هفته در دسترس است. مدارک یافت شده، تا مدت شش ماه در اداره پست نگهداری می شوند و پس از آن در صورت عدم مراجعه صاحب مدرک، معدوم خواهند شد. بنابراین، اهمیت دارد که هرچه سریع تر پس از مفقودی، به این سامانه مراجعه کرده و جستجو را انجام دهید. اگر سند ازدواج شما در این سامانه ثبت شده بود، می توانید با مراجعه به نزدیک ترین اداره پست محل سکونت خود، نسبت به دریافت آن اقدام کنید.

گام ۲: اعلام مفقودی به مراجع رسمی و قضایی

اعلام مفقودی سند ازدواج به مراجع رسمی و قضایی، اقدامی حیاتی است که اهداف حقوقی متعددی را دنبال می کند. این اعلامیه، ضمن ثبت رسمی واقعه مفقودی، از بروز سوءاستفاده های احتمالی از سند جلوگیری کرده و به شما در مراحل بعدی برای دریافت رونوشت کمک می کند. در این خصوص، بسته به شرایط مفقودی، اقدامات متفاوتی باید انجام شود:

• مراجعه به شورای حل اختلاف: اگر سند ازدواج به صورت عادی و بدون هیچ گونه شک و شبهه ای مفقود شده است (مثلاً در اثر جابجایی منزل یا بی دقتی)، می توانید با مراجعه به شورای حل اختلاف محل اقامت خود، مراتب مفقودی را اعلام و درخواست استشهادیه محلی نمایید. استشهادیه توسط افرادی که از گم شدن سند شما مطلع هستند (مثلاً همسایگان یا بستگان) امضا شده و توسط شورای حل اختلاف تأیید می شود. این مدرک می تواند در مراحل بعدی به شما در اثبات مفقودی کمک کند.
• مراجعه به نیروی انتظامی: در صورتی که احتمال می دهید سند ازدواج شما به سرقت رفته یا مفقودی آن تحت شرایط مشکوکی اتفاق افتاده است، ضروری است که با مراجعه به نیروی انتظامی یا کلانتری محل، مراتب را گزارش داده و درخواست تنظیم صورتجلسه مفقودی یا سرقت را داشته باشید. این اقدام، در صورت بروز هرگونه سوءاستفاده، به شما در پیگیری قضایی کمک خواهد کرد.
• اطلاع رسانی به دفترخانه ازدواج: علاوه بر مراجع قضایی، حتماً مراتب گم شدن عقدنامه را به دفترخانه ازدواج و طلاقی که عقد شما در آن به ثبت رسیده است، اطلاع دهید. این کار، ضمن ثبت رسمی اعلامیه شما در سوابق دفترخانه، مسیر دریافت رونوشت را در آینده تسهیل می کند. دفترخانه می تواند راهنمایی های لازم را نیز در خصوص روند اداری به شما ارائه دهد.

گام ۳: درج آگهی در روزنامه های کثیرالانتشار (توصیه حقوقی برای احتیاط بیشتر)

گرچه الزامی قانونی برای درج آگهی مفقودی سند ازدواج در روزنامه های کثیرالانتشار وجود ندارد، اما این اقدام به عنوان یک توصیه حقوقی و احتیاطی، برای جلوگیری از سوءاستفاده های احتمالی بسیار مؤثر است. هدف اصلی از چاپ آگهی، ساقط کردن اعتبار سند مفقودی از نظر عموم مردم است. بدین معنا که اگر شخصی سند شما را پیدا کرده و قصد سوءاستفاده از آن را داشته باشد، با درج آگهی، دیگر نمی تواند ادعا کند که از مفقودی سند بی خبر بوده و یا از طریق آن معامله ای را انجام داده است. این آگهی به نوعی اطلاع رسانی عمومی محسوب می شود. برای تنظیم متن آگهی، باید اطلاعاتی نظیر نام و نام خانوادگی زوجین، شماره سند ازدواج (در صورت به خاطر داشتن)، تاریخ و محل عقد و این نکته که سند مذکور مفقود و از درجه اعتبار ساقط است، قید شود. انتخاب یک روزنامه کثیرالانتشار یا حتی روزنامه های محلی، باعث می شود این اطلاع رسانی به گستره وسیع تری از مردم برسد. هزینه درج آگهی متغیر است و به روزنامه انتخابی و تعداد دفعات انتشار بستگی دارد. انجام این گام، به ویژه برای اسناد مهمی چون سند ازدواج که احتمال سوءاستفاده از آن ها بالاست، می تواند به آرامش خاطر بیشتر شما کمک کند.

جلوگیری از سوءاستفاده از عقدنامه گم شده و پیامدهای قانونی آن

سند ازدواج به عنوان یک سند رسمی، پتانسیل سوءاستفاده های مختلفی را دارد، بنابراین اطلاع از مصادیق احتمالی و پیامدهای قانونی آن، در جلوگیری از این موارد نقش کلیدی ایفا می کند.

مصادیق احتمالی سوءاستفاده از سند ازدواج مفقودی

گم شدن سند ازدواج، می تواند زمینه را برای سوءاستفاده افراد سودجو فراهم آورد. از آنجایی که این سند حاوی اطلاعات هویتی و حقوقی زوجین است، در صورت قرار گرفتن در دست افراد نامطمئن، می تواند منجر به مصادیق مختلفی از سوءاستفاده شود که برخی از آن ها عبارتند از:

• جعل هویت و مدارک: کلاهبرداران ممکن است با استفاده از اطلاعات هویتی مندرج در سند ازدواج، اقدام به جعل مدارک دیگر (مانند شناسنامه یا کارت ملی) کرده و از این مدارک جعلی برای اهداف مختلفی استفاده نمایند.
• دریافت وام و تسهیلات: با جعل سند و مدارک هویتی، امکان دارد افراد سودجو با هویت زوجین مفقودکننده سند، برای دریافت وام های بانکی، تسهیلات مالی یا سایر خدمات مالی اقدام کنند.
• سوءاستفاده در معاملات: در برخی موارد، کلاهبرداران ممکن است با ارائه سند ازدواج جعلی یا سوءاستفاده از آن، در معاملات ملکی یا سایر قراردادها، خود را به عنوان شخص ثالث یا طرف معامله معرفی کنند.
• ایجاد رابطه زوجیت غیرواقعی: در موارد بسیار نادر، ممکن است فردی با استفاده از سند ازدواج مفقودی، سعی در اثبات رابطه زوجیت غیرواقعی برای مقاصد خاصی (مانند ادعای ارث یا ثبت نام فرزند) داشته باشد.

این مصادیق نشان می دهد که اهمیت اقدام به موقع و اعلام مفقودی، نه تنها برای دریافت مجدد سند، بلکه برای حفظ امنیت حقوقی و مالی زوجین نیز ضروری است.

مجازات های قانونی برای جعل و سوءاستفاده از سند رسمی

سند ازدواج به عنوان یک سند رسمی، تحت حمایت قوانین کیفری قرار دارد. در صورتی که شخصی سند ازدواج مفقودی را پیدا کرده و با اعمال تغییراتی در آن، اقدام به جعل یا سوءاستفاده از آن نماید، مرتکب جرایم سنگینی شده که مجازات های قانونی خاص خود را در پی دارد. بر اساس قوانین مجازات اسلامی، جعل اسناد رسمی و استفاده از سند مجعول، دو جرم مجزا محسوب می شوند. به عنوان مثال:

• ماده ۵۳۲ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): بیان می دارد هر یک از کارمندان و مسئولان دولتی که در اجرای وظیفه خود، از سند رسمی سوءاستفاده کرده و آن را جعل نماید، به حبس از یک تا پنج سال و پرداخت جزای نقدی محکوم می شود. اگرچه این ماده بیشتر ناظر بر کارمندان دولتی است، اما اهمیت جعل سند رسمی را نشان می دهد.
• ماده ۵۳۳ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): در مورد اشخاصی که برای ارتکاب جعل اسناد رسمی، با کارمندان و مسئولان دولتی تبانی نمایند، مجازات جاعل سند رسمی را خواهند داشت.
• ماده ۵۳۶ قانون مجازات اسلامی (تعزیرات): به صراحت بیان می کند هر کس اسناد و نوشته های غیررسمی را جعل کند یا با علم به جعل، از آن ها استفاده نماید، علاوه بر جبران خسارت وارده، به حبس از شش ماه تا دو سال یا به سه تا دوازده میلیون ریال جزای نقدی محکوم خواهد شد. اگرچه سند ازدواج رسمی است، اما این ماده اصول کلی مجازات جعل و استفاده از سند مجعول را نشان می دهد و در مورد اسناد رسمی مجازات به مراتب شدیدتر است.

این مجازات ها، تأکید بر این واقعیت است که قانون گذار با هرگونه دستکاری یا سوءاستفاده از اسناد رسمی، با قاطعیت برخورد می کند. لذا، با اعلام به موقع مفقودی، می توان از این پیامدها پیشگیری کرد.

اهمیت اقدام به موقع در پیشگیری از سوءاستفاده

همان طور که گفته شد، سند ازدواج یک مدرک هویتی و حقوقی با اعتبار بالاست و تأخیر در اعلام مفقودی آن می تواند عواقب جبران ناپذیری به همراه داشته باشد. اقدام به موقع پس از گم شدن عقدنامه، به چند دلیل از اهمیت حیاتی برخوردار است:

1. سلب اعتبار حقوقی: با اعلام مفقودی به مراجع رسمی (نیروی انتظامی، شورای حل اختلاف و دفترخانه)، سند مفقودی عملاً از اعتبار ساقط شده و هرگونه اقدام حقوقی با استفاده از آن، به عنوان سوءاستفاده از سند مجعول یا جعلی، قابل پیگرد قانونی خواهد بود.
2. پیشگیری از ضررهای مالی: اعلام مفقودی به پلیس و ثبت در سامانه پست یافته، می تواند از اقدام افراد سودجو برای دریافت وام، تسهیلات یا انجام معاملات مالی به نام شما جلوگیری کند.
3. ایجاد سابقه رسمی: ثبت مفقودی در مراجع ذی صلاح، یک سابقه رسمی برای شما ایجاد می کند که در صورت بروز هرگونه مشکل یا ادعای آتی بر اساس سند مفقودی، به عنوان دلیل و مدرک قوی مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
4. تسریع در روند دریافت رونوشت: داشتن گواهی مفقودی یا سرقت از مراجع قضایی، مراحل دریافت رونوشت از دفترخانه را تسریع و تسهیل می کند.

بنابراین، به محض اطمینان از گم شدن عقدنامه، درنگ نکنید و با جدیت و پیگیری، تمامی مراحل اعلام مفقودی را طی کنید تا از امنیت حقوقی خود و خانواده تان محافظت نمایید.

اعلام مفقودی سند ازدواج به مراجع رسمی و قضایی، اقدامی حیاتی است که اهداف حقوقی متعددی را دنبال می کند و از بروز سوءاستفاده های احتمالی از سند جلوگیری می نماید.

نحوه دریافت رونوشت (المثنی) عقدنامه ازدواج

پس از طی مراحل اولیه اعلام مفقودی و پیشگیری از سوءاستفاده، گام بعدی، دریافت سند جایگزین است. اما در این زمینه، نکته مهمی وجود دارد که باید به آن توجه ویژه داشت.

توضیح تفاوت رونوشت و المثنی: سند ازدواج المثنی صادر نمی شود!

یکی از باورهای اشتباه رایج این است که برای سند ازدواج گم شده، المثنی صادر می شود. این در حالی است که برای سند ازدواج، المثنی صادر نمی شود، بلکه رونوشت برابر با اصل ارائه می گردد. تفاوت این دو در چیست؟

• المثنی: به سندی اطلاق می شود که دقیقاً مشابه سند اصلی و با همان مشخصات و فرمت اولیه صادر می شود، گویی که سند اول هرگز وجود نداشته است. این نوع صدور برای برخی مدارک مانند شناسنامه یا گواهینامه رانندگی ممکن است انجام شود.
• رونوشت: به معنای کپی برابر با اصل از اطلاعات ثبت شده در دفاتر رسمی است. در مورد سند ازدواج، دفترخانه ازدواج و طلاق، اطلاعات کامل عقدنامه اصلی (شامل مشخصات زوجین، مهریه، شروط ضمن عقد و تاریخ ثبت) را از دفاتر خود استخراج کرده و روی یک برگه رسمی مهر و امضا شده، به عنوان رونوشت برابر با اصل به متقاضی تحویل می دهد.

این برگه رونوشت، از نظر قانونی دارای اعتبار کامل سند اصلی است و می تواند برای تمامی امور حقوقی، اداری و مالی، دقیقاً مانند سند اصلی مورد استفاده قرار گیرد. لذا هیچ گونه نگرانی بابت اعتبار این رونوشت وجود ندارد و در تمامی مراجع، معتبر شناخته می شود.

مراحل گام به گام دریافت رونوشت از دفترخانه ثبت کننده عقد

دریافت رونوشت سند ازدواج، یک فرآیند اداری مشخص دارد که باید طبق مراحل زیر انجام شود:

1. مراجعه حضوری به دفترخانه: اولین و مهم ترین گام، مراجعه حضوری به همان دفترخانه ازدواج و طلاقی است که عقد شما در آن به ثبت رسیده است. اطلاعات تمامی ازدواج ها در دفاتر رسمی هر دفترخانه نگهداری می شود و تنها همان دفترخانه می تواند رونوشت معتبر صادر کند.
2. مدارک لازم: برای درخواست رونوشت، لازم است مدارک زیر را همراه داشته باشید:
   • شناسنامه و کارت ملی زوجین: حضور هر دو زوج با مدارک شناسایی معتبر الزامی است.
   • در صورت فوت یکی از زوجین: شناسنامه فرد فوت شده (حاوی تاریخ فوت) و گواهی فوت، به همراه شناسنامه و کارت ملی همسر باقی مانده.
   • در صورت طلاق: شناسنامه و کارت ملی فرد متقاضی، به همراه سند طلاق یا حکم قطعی طلاق (در صورت ثبت طلاق).
   • ارائه مدارک مفقودی: (در صورت وجود) نامه اعلام مفقودی از نیروی انتظامی یا شورای حل اختلاف.
3. اعلام تاریخ دقیق ثبت ازدواج: برای تسریع در روند یافتن سوابق، سعی کنید تاریخ دقیق ثبت ازدواج خود را به خاطر داشته باشید و به سردفتر اعلام کنید. در صورت عدم اطلاع دقیق، جستجو زمان برتر خواهد بود، اما با ارائه کد ملی و نام پدر، سردفتر می تواند با استعلام از سامانه ثبت احوال، اطلاعات مربوطه را پیدا کند.

راهکار در صورت عدم وجود دفترخانه یا فوت سردفتر:

گاهی اوقات ممکن است دفترخانه ای که عقد شما را ثبت کرده، به دلیل قدمت زیاد، منحل شده باشد یا سردفتر آن فوت کرده باشد. در چنین شرایطی نگران نباشید، زیرا راهکار قانونی برای آن پیش بینی شده است:

• ابتدا به اداره ثبت احوال محل (شهری که عقد در آن ثبت شده) مراجعه کنید.
• با ارائه مدارک شناسایی خود، از اداره ثبت احوال درخواست کنید که دفترخانه کفیل یا جایگزین آن دفترخانه منحل شده را به شما معرفی کند.
• پس از شناسایی دفترخانه کفیل، می توانید با مراجعه به آن دفترخانه و ارائه مدارک لازم، درخواست رونوشت سند ازدواج مفقودی خود را ثبت نمایید. این دفترخانه کفیل، مسئولیت نگهداری دفاتر و اسناد دفترخانه منحل شده را بر عهده دارد.

مدت زمان و هزینه های دریافت رونوشت عقدنامه

فرآیند دریافت رونوشت سند ازدواج معمولاً زمان بر نیست و در اغلب موارد طی یک تا دو روز کاری آماده تحویل خواهد شد. این سرعت به دلیل آنلاین بودن سیستم های دفاتر ازدواج و ارتباط آن ها با سازمان ثبت احوال است. در خصوص هزینه ها نیز، تعرفه های مربوط به خدمات دفاتر ثبت ازدواج و طلاق، سالانه توسط سازمان ثبت اسناد و املاک کشور ابلاغ می شود. این تعرفه ها شامل صدور رونوشت اسناد نیز می گردد. به طور مثال، بر اساس بخشنامه های اخیر، هزینه صدور رونوشت سند ازدواج در حدود ۵۰۰ هزار ریال (۵۰ هزار تومان) است. این مبلغ ممکن است با احتساب هزینه های دفتری یا فرم های مربوطه، اندکی بیشتر شود. شایان ذکر است که این هزینه صرفاً مربوط به صدور رونوشت است و هزینه های احتمالی برای درج آگهی در روزنامه یا دریافت استشهادیه، جداگانه محاسبه می گردد. توصیه می شود قبل از مراجعه به دفترخانه، برای اطلاع از آخرین تعرفه های مصوب، با همان دفترخانه تماس حاصل فرمایید.

تأثیر گم شدن عقدنامه بر دعاوی حقوقی خانواده

گم شدن سند ازدواج می تواند چالش هایی را در مسیر طرح دعاوی خانواده ایجاد کند، زیرا اثبات رابطه زوجیت، پیش شرط رسیدگی به بسیاری از این دعاوی است.

آیا بدون عقدنامه می توان درخواست طلاق داد؟

درخواست طلاق، چه از سوی مرد و چه از سوی زن، مستلزم اثبات رابطه زوجیت در دادگاه خانواده است. بر اساس قوانین، دادگاه پیش از رسیدگی به ماهیت دعوای طلاق، باید از وجود رابطه زناشویی قانونی بین طرفین اطمینان حاصل کند. سند ازدواج، اصلی ترین و معتبرترین مدرک برای اثبات این رابطه است. بنابراین، بدون ارائه سند ازدواج یا رونوشت برابر با اصل آن، امکان طرح دادخواست طلاق وجود ندارد. اگر سند ازدواج شما گم شده است، پیش از هر اقدامی برای طلاق، باید مراحل لازم برای دریافت رونوشت سند ازدواج از دفترخانه را طی نمایید. پس از دریافت رونوشت معتبر، می توانید آن را به دادخواست طلاق خود پیوست کرده و پرونده را در دادگاه خانواده به جریان بیندازید. تلاش برای اثبات زوجیت از راه های دیگر (مانند شهادت شهود یا اقرار) در شرایطی که سند رسمی وجود ندارد، فرآیندی دشوار و زمان بر است و معمولاً دادگاه ها در این گونه موارد، ابتدا خواهان را ملزم به ارائه سند رسمی ازدواج یا رونوشت آن می کنند.

آیا بدون عقدنامه می توان مهریه را مطالبه کرد؟

مطالبه مهریه، چه از طریق دادگاه و چه از طریق اجرای ثبت، مانند دعوای طلاق، نیازمند اثبات رابطه زوجیت است. مهریه، مالی است که به موجب عقد نکاح به زن تعلق می گیرد و تا زمانی که وقوع عقد نکاح به صورت رسمی اثبات نشود، مطالبه آن از سوی مراجع قضایی یا ثبتی امکان پذیر نخواهد بود. لذا، اگر سند ازدواج شما مفقود شده است، نمی توانید مستقیماً برای مطالبه مهریه اقدام کنید. زن برای مطالبه مهریه، باید ابتدا به دفترخانه ای که عقد در آن ثبت شده مراجعه و رونوشت سند ازدواج خود را دریافت نماید. پس از دریافت این رونوشت که از نظر قانونی دارای اعتبار سند اصلی است، می تواند با ضمیمه کردن آن به دادخواست خود، از طریق دادگاه خانواده یا از طریق اداره اجرای ثبت، نسبت به مطالبه و پیگیری مهریه اقدام کند. رونوشت سند ازدواج تمامی اطلاعات مربوط به میزان مهریه و شروط پرداخت آن را داراست و مبنای قانونی محکمی برای این دعاوی فراهم می آورد.

سایر دعاوی (نفقه، تمکین، حضانت و…)

علاوه بر طلاق و مهریه، سایر دعاوی مربوط به خانواده نیز که بر پایه رابطه زوجیت استوار هستند، برای طرح و رسیدگی در دادگاه نیازمند ارائه سند ازدواج یا رونوشت آن هستند. این دعاوی شامل موارد زیر می شوند:

• مطالبه نفقه: زن برای دریافت نفقه معوقه یا جاری از همسر خود، باید رابطه زوجیت را اثبات کند.
• الزام به تمکین: مرد برای الزام همسر به تمکین (انجام وظایف زناشویی) در دادگاه، باید سند ازدواج را ارائه دهد.
• حضانت فرزند: گرچه تعیین حضانت عمدتاً به مصلحت فرزند بستگی دارد، اما برای اثبات رابطه ابوت و امومت قانونی و جایگاه زوجین، وجود سند ازدواج ضروری است.
• مطالبه اجرت المثل ایام زوجیت: این دعوا نیز تنها پس از اثبات رابطه زوجیت و در چارچوب احکام طلاق قابل طرح است.
• استفاده از شروط ضمن عقد: هر یک از زوجین برای استناد به شروطی که ضمن عقد نکاح گنجانده شده اند (مانند وکالت در طلاق، حق تعیین مسکن و…) نیاز به ارائه سند ازدواج دارند.

در کلیه این موارد، رونوشت سند ازدواج که از دفترخانه صادر شده، دارای اعتبار کامل قانونی است و می تواند جایگزین سند اصلی شود. بنابراین، اولین قدم پس از گم شدن عقدنامه، همیشه دریافت رونوشت آن است.

گم شدن سند ازدواج به معنای سلب حقوق قانونی نیست، بلکه با دریافت رونوشت برابر با اصل، تمامی دعاوی خانواده از جمله طلاق و مهریه قابل پیگیری خواهند بود.

سوالات متداول

اولین اقدام پس از گم شدن عقدنامه چیست؟

اولین اقدام پس از گم شدن عقدنامه، جستجو در سامانه آنلاین پست یافته (Postyafth.ir) برای یافتن احتمالی سند است. در صورتی که سند در این سامانه یافت نشد، باید فوراً مراتب مفقودی را به شورای حل اختلاف یا نیروی انتظامی (در صورت سرقت یا مفقودی مشکوک) و همچنین دفترخانه ثبت کننده عقد اطلاع دهید.

آیا می توان از هر دفترخانه ای رونوشت عقدنامه گرفت؟

خیر، برای دریافت رونوشت عقدنامه، باید به همان دفترخانه ازدواج و طلاقی مراجعه کنید که عقد شما در آن به ثبت رسیده است. تنها آن دفترخانه دارای سوابق اصلی عقد شماست و می تواند رونوشت برابر با اصل صادر کند. در صورت منحل شدن دفترخانه یا فوت سردفتر، باید از اداره ثبت احوال محل، دفترخانه کفیل یا جایگزین را پرس و جو کنید.

مدارک لازم برای گرفتن رونوشت عقدنامه چیست؟

مدارک اصلی شامل شناسنامه و کارت ملی زوجین است. در صورت فوت یکی از زوجین، گواهی فوت و شناسنامه فرد فوت شده و در صورت طلاق، سند طلاق یا حکم قطعی طلاق نیز لازم است. ارائه نامه اعلام مفقودی از مراجع قضایی (در صورت وجود) نیز می تواند فرآیند را تسهیل کند.

هزینه گرفتن رونوشت سند ازدواج چقدر است؟

هزینه صدور رونوشت سند ازدواج بر اساس تعرفه های مصوب سازمان ثبت اسناد و املاک کشور است که سالانه ابلاغ می شود. در حال حاضر، این مبلغ حدود ۵۰ هزار تومان است که ممکن است با احتساب برخی هزینه های دفتری اندکی بیشتر شود. بهتر است قبل از مراجعه با دفترخانه مورد نظر تماس حاصل فرمایید.

اعتبار قانونی رونوشت سند ازدواج به چه صورت است؟

رونوشت سند ازدواج که توسط دفترخانه ثبت کننده عقد و با مهر و امضای سردفتر صادر می شود، از نظر قانونی برابر با اصل محسوب شده و دارای اعتبار کامل سند اصلی است. این رونوشت در تمامی مراجع قضایی و اداری معتبر و قابل استناد است و هیچ گونه تفاوتی با سند اصلی ندارد.

آیا برای طلاق و مهریه حتماً باید سند ازدواج اصلی را داشت؟

خیر، برای طرح دعاوی طلاق و مطالبه مهریه، نیازی به سند ازدواج اصلی نیست. اما اثبات رابطه زوجیت ضروری است. لذا، در صورت گم شدن سند اصلی، باید ابتدا رونوشت برابر با اصل آن را از دفترخانه دریافت کرده و سپس با استفاده از همان رونوشت، برای طرح دادخواست طلاق یا مطالبه مهریه در مراجع قضایی یا ثبتی اقدام نمایید.

اگر دفترخانه محل عقد دیگر وجود نداشته باشد، چه باید کرد؟

در صورتی که دفترخانه محل عقد شما منحل شده یا دیگر فعالیتی ندارد، می توانید با مراجعه به اداره ثبت احوال محلی که عقد در آنجا ثبت شده است، از آن ها بخواهید که دفترخانه کفیل یا جایگزینی را که وظیفه نگهداری دفاتر و اسناد آن دفترخانه منحل شده را بر عهده دارد، به شما معرفی کنند. سپس با مراجعه به دفترخانه کفیل، می توانید برای دریافت رونوشت سند ازدواج اقدام کنید.

چه زمانی آگهی مفقودی در روزنامه الزامی است؟

درج آگهی مفقودی سند ازدواج در روزنامه کثیرالانتشار از نظر قانونی الزامی نیست، اما به عنوان یک اقدام احتیاطی و توصیه حقوقی، برای جلوگیری از سوءاستفاده های احتمالی از سند، بسیار مؤثر است. این کار به سلب اعتبار عمومی از سند مفقودی کمک می کند.

نتیجه گیری

گم شدن عقدنامه یا سند ازدواج، می تواند اضطراب آور باشد، اما این اتفاق به معنای از دست دادن حقوق قانونی یا پایان راه نیست. با آگاهی از رویه ها و مراحل قانونی، می توان به سرعت و با اطمینان، این مشکل را مدیریت کرد. مهم ترین نکات در این زمینه، اقدام سریع، جستجو در سامانه پست یافته، اعلام مفقودی به مراجع ذی صلاح (شورای حل اختلاف، نیروی انتظامی و دفترخانه ثبت کننده عقد) و سپس پیگیری برای دریافت رونوشت برابر با اصل سند ازدواج است. فراموش نکنید که سند ازدواج المثنی ندارد و رونوشت آن، دارای تمامی کارکردهای قانونی سند اصلی است. این اقدامات نه تنها به شما در بازیابی مدرک مهمتان کمک می کند، بلکه از هرگونه سوءاستفاده احتمالی از اطلاعات شما نیز جلوگیری می نماید. در موارد پیچیده یا در صورت وجود هرگونه ابهام قانونی، توصیه می شود که حتماً با یک وکیل متخصص در امور خانواده مشورت نمایید تا از راهنمایی های حقوقی دقیق و متناسب با شرایط خاص خود بهره مند شوید.